این روزها یکی از داغ‌ترین بحث‌های دنیای مد و مدلینگ، ورود جدی مدل‌های هوش مصنوعی در مدلینگ است. گزارشی که خبرگزاری رویترز روز ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) منتشر کرد و رسانه‌هایی مانند Business of Fashion و CNA هم آن را بازنشر کردند، نشان می‌دهد برندهای مد چطور با جابه‌جایی چهره، ساخت «دوقلوی دیجیتال» و مدل‌های کاملاً مصنوعی، اقتصاد عکاسی مد را تغییر می‌دهند. در این مطلب مرور می‌کنیم این گزارش چه می‌گوید و چه معنایی برای مدل‌ها، عکاسان و برندها دارد.
چرا برندها سراغ هوش مصنوعی رفته‌اند؟
دلیل اصلی ساده است: هزینه. طبق گزارش رویترز، تصاویر واقع‌گرایانه‌ای که با هوش مصنوعی برای فروشگاه‌های اینترنتی ساخته می‌شوند، می‌توانند هزینه را در مقایسه با عکاسی با مدل انسانی ۹۰ درصد یا بیشتر کاهش دهند. برای خرده‌فروشان فست‌فشن که مدام مجموعه‌های تازه به سایت خود اضافه می‌کنند، این صرفه‌جویی بسیار وسوسه‌انگیز است؛ چون می‌توانند تصویر یک مدل را بارها با لباس‌های مختلف بازسازی و دوباره استفاده کنند، بدون اینکه جلسه عکاسی جدیدی برگزار شود.
جابه‌جایی چهره و دوقلوی دیجیتال
رویترز برای این گزارش با ۱۵ مدیر آژانس مدلینگ گفت‌وگو کرده و بیش از ده قرارداد محرمانه عکاسی را بررسی کرده است؛ قراردادهایی که در آن‌ها برندهایی مانند دیزل، کلوین کلاین و لورآل شرایط پیشنهادی خود را برای تغییرات با هوش مصنوعی و استفاده آینده از تصاویر نوشته بودند. درخواست‌های این شرکت‌ها شامل موارد زیر بود:
- حق جابه‌جا کردن چهره یک مدل با چهره مدل دیگر به کمک هوش مصنوعی؛
- ساخت یک کلون دیجیتال از مدل بدون پرداخت دستمزد اضافه؛
- استفاده از تصاویر بدن مدل برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی؛
- عبارت‌های حقوقی گسترده‌ای که عملاً دست برند را برای هر نوع استفاده از هوش مصنوعی باز می‌گذاشت.
پاتریک استال، صاحب آژانس Uniko Models در بارسلونا، به رویترز گفته برخی برندها می‌خواهند پس از عکاسی، چهره، بدن، پوست، سن یا حالت چهره مدل را با هوش مصنوعی تغییر دهند و برخی دیگر درباره ساخت دوقلوی دیجیتالی می‌پرسند که بعداً بدون نیاز به تولید دوباره قابل استفاده باشد. شرکت OTB، مالک دیزل، در پاسخ گفته آن فرم برای یک کمپین خاص تهیه شده و نماینده قراردادهای معمول آن نیست و مدل‌ها را به‌طور سیستماتیک با هوش مصنوعی تغییر متن آهنگ نمی‌دهد.
اثر مستقیم بر بازار کار مدلینگ
به نوشته رویترز، با گسترش این فناوری رزروهای آژانس‌های مدلینگ کاهش یافته، برخی استودیوهای عکاسی تعطیل شده‌اند و مدل‌ها بخشی از درآمد خود را از دست می‌دهند؛ به‌ویژه عکاسی‌های فروشگاه اینترنتی که نان‌وآب اصلی بسیاری از مدل‌هاست.
آدوت گاک، مدل ساکن لندن که روی جلد هارپرز بازار رفته و در کمپین‌های بالمن و اچ‌اندام حضور داشته، گفته است: «ظرف یک سال، حتی شش ماه آینده، کار برای مدل‌ها کمتر می‌شود؛ مخصوصاً کار اصلی ما یعنی ای‌کامرس.»
نمونه روشن، زالاندو است؛ بزرگ‌ترین خرده‌فروش آنلاین مد اروپا که به‌سرعت تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی را برای محتوای بازاریابی به کار گرفت و هر دو استودیوی عکاسی خود در برلین را سال گذشته تعطیل کرد. فروشگاه About You که زالاندو آن را خرید هم استودیوی خود را بست. طبق این گزارش، زالاندو در مجموع بیش از ۳۴۰ شغل را حذف کرد، هرچند می‌گوید برخی کارکنان را در نقش‌های دیگر نگه داشته است.
تجربه متفاوت اچ‌اندام
همه برندها یک مسیر را نرفته‌اند. ووگ گزارش داده بود که اچ‌اندام در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد از ۳۰ مدل دوقلوی دیجیتال می‌سازد. طبق توضیح این برند، مالکیت تصویر هوش مصنوعی متعلق به خود مدل‌هاست، پرداخت‌ها مشابه قراردادهای فعلی است و محتوای ساخته‌شده با هوش مصنوعی با واترمارک قابل مشاهده مشخص می‌شود. این مدل نشان می‌دهد فناوری می‌تواند با رضایت و سهم منصفانه مدل هم همراه باشد.
قانون چه می‌گوید؟
به گفته رویترز، مقررات جهانی هنوز پا‌به‌پای این تهدید پیش نرفته است. استثنای مهم، قانون کارگران مد ایالت نیویورک (Fashion Workers Act) است که از ژوئن ۲۰۲۵ ساخت یا تغییر نسخه دیجیتال مدل‌ها را بدون رضایت صریح آن‌ها غیرقانونی کرده است. بر اساس این قانون، رضایت باید کتبی، جدا از قرارداد نمایندگی و شامل دامنه، هدف، مدت و دستمزد استفاده باشد. در بریتانیا هم انجمن آژانس‌های مدل مد بریتانیا (BFMA) آیین‌نامه‌ای تدوین کرده که استفاده از هوش مصنوعی را فقط با رضایت مدل مجاز می‌داند و مالکیت دوقلوی دیجیتال را از آن مدل می‌شمارد؛ اما رئیس این انجمن هشدار داده که بدون قانون الزام‌آور، مدل‌ها همچنان در معرض سوءاستفاده‌اند.
جمع‌بندی
گزارش تازه رویترز نشان می‌دهد مدل‌های هوش مصنوعی در مدلینگ دیگر یک آزمایش جانبی نیستند و در قراردادها، استودیوها و بودجه برندها اثر واقعی گذاشته‌اند. آینده این صنعت احتمالاً به این بستگی دارد که رضایت، شفافیت و دستمزد منصفانه تا چه حد در قراردادها و قوانین جا بیفتد. برای مدل‌ها و عکاسان، آگاهی از حقوق خود و دقت در امضای قرارداد، امروز مهم‌تر از همیشه است.